Jak zmierzyć i rozpoznać gwint hydrauliczny? Tabele identyfikacji gwintów (M, BSP, NPT, ORFS)
Prawidłowa identyfikacja gwintu to podstawa przy doborze złączek hydraulicznych, adapterów, przewodów i armatury. Błędne rozpoznanie (np. BSP vs NPT albo metryczny vs UNF) może skończyć się nieszczelnością, uszkodzeniem gniazda i stratami oleju. Poniżej znajdziesz praktyczną instrukcję pomiaru + profesjonalne tabele pomocnicze.
Jeśli chcesz, możemy pomóc w doborze – zobacz ofertę: złączki hydrauliczne ABcenter.
Co przygotować do pomiaru gwintu?
- Suwmiarka (najlepiej 0–150 mm)
- Grzebień do gwintów (metryczny + calowy / TPI)
- Dobre światło + opcjonalnie lupa
Krok po kroku: jak zmierzyć gwint (warsztatowo)
Krok 1: gwint zewnętrzny czy wewnętrzny?
- Zewnętrzny – gwint na trzpieniu (mierzysz średnicę „po wierzchołkach”).
- Wewnętrzny – gwint w gnieździe (mierzysz średnicę wlotu w gnieździe).
Krok 2: zmierz średnicę
Zapisz wynik w mm. Już na tym etapie widać, czy podejrzany jest gwint metryczny czy calowy, ale nie podejmuj decyzji tylko po średnicy – niektóre rozmiary są bardzo zbliżone.
Krok 3: zmierz skok (metryczny) lub TPI (calowy)
- Gwinty metryczne: skok podawany w mm (np. M24x1,5).
- Gwinty calowe: skok podawany jako TPI (Threads Per Inch = liczba zwojów na cal), np. 19 TPI.
Krok 4: sprawdź standard i sposób uszczelnienia
To najczęstsze źródło pomyłek. W hydraulice spotkasz gwinty, które uszczelniają się nie na gwincie (np. ORFS), oraz takie, które uszczelniają się stożkiem (np. BSPT, NPT).
Najczęściej spotykane gwinty w hydraulice – tabela porównawcza
| Typ gwintu | Symbol | Standard / norma | Kąt gwintu | Skok | Uszczelnienie | Typowe uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Metryczny | M | ISO (np. ISO 261 / 965) | 60° | mm | stożek / podkładka / O-ring (zależnie od złącza) | Najczęstszy w Europie w wielu zastosowaniach |
| BSPP (cylindryczny) | G | ISO 228 | 55° | TPI | podkładka / O-ring / uszczelnienie na gnieździe | Gwint walcowy – sam gwint zwykle nie uszczelnia |
| BSPT (stożkowy) | R | ISO 7 | 55° | TPI | stożek (wcisk) – uszczelnienie na gwincie | Stożkowy – uwaga na dokręcanie „na siłę” |
| NPT / NPTF (stożkowy) | NPT | ANSI/ASME | 60° | TPI | stożek (wcisk) – uszczelnienie na gwincie | Standard amerykański – często mylony z BSP |
| UNF (gwint calowy) | UNF | ANSI/ASME | 60° | TPI | zależnie od połączenia | Występuje m.in. w ORFS |
| ORFS (O-Ring Face Seal) | ORFS | SAE J1453 | 60° (UNF) | TPI (UNF) | płaska powierzchnia + O-ring | Bardzo wysoka szczelność, nie uszczelnia się na gwincie |
Ważne: samo hasło „metryczne” nie oznacza jednego rozmiaru. Np. M22, M24, M27, M30 to różne średnice, a o dopasowaniu decyduje także skok (np. 1,5 vs 2,0).
Mini-tabela TPI (najczęściej spotykane wartości w hydraulice)
Poniższa tabela jest praktyczną ściągą (najpopularniejsze rozmiary). W razie wątpliwości potwierdź pomiar grzebieniem.
| Rozmiar | BSPP (G) – TPI | BSPT (R) – TPI | NPT – TPI | Uwaga |
|---|---|---|---|---|
| 1/8" | 28 | 28 | 27 | 1/8 BSP i 1/8 NPT wyglądają podobnie – różni je profil (55° vs 60°) i TPI |
| 1/4" | 19 | 19 | 18 | Klasyczna pomyłka: 1/4 BSP (19) vs 1/4 NPT (18) |
| 3/8" | 19 | 19 | 18 | Analogicznie jak 1/4" |
| 1/2" | 14 | 14 | 14 | Tu TPI bywa takie samo – decyduje profil gwintu i stożkowość |
| 3/4" | 14 | 14 | 14 | Weryfikuj kąt (55° vs 60°) |
| 1" | 11 | 11 | 11,5 | NPT często ma „połówki” (np. 11,5 TPI) |
Najczęstsze błędy przy identyfikacji gwintów
- Dobór „na oko” wyłącznie po średnicy (bez sprawdzenia skoku / TPI).
- Mylenie BSP (55°) z NPT (60°).
- Traktowanie ORFS jak gwintu uszczelniającego się na stożku (ORFS uszczelnia się na płaskiej powierzchni z O-ringiem).
- Zbyt mocne dokręcanie gwintów stożkowych (BSPT/NPT) – ryzyko pęknięcia gniazda.
Pomoc w doborze – ABcenter
Jeśli podeślesz wymiary (średnica + skok/TPI) albo zdjęcie gwintu z linijką/suwmiarką, pomożemy dobrać właściwe połączenie.
FAQ – pytania, które klienci zadają najczęściej
Jak odróżnić BSP od NPT?
BSP ma zwykle profil 55° i inne TPI (np. 1/4 BSP = 19 TPI), a NPT profil 60° i często inne TPI (np. 1/4 NPT = 18 TPI). Dodatkowo NPT jest gwintem stożkowym – uszczelnia się na gwincie.
Czy ORFS uszczelnia się na gwincie?
Nie. ORFS uszczelnia się na płaskiej powierzchni dzięki O-ringowi. Gwint jest typu UNF i nie pełni funkcji uszczelniającej.
Co oznacza TPI?
TPI (Threads Per Inch) to liczba zwojów przypadająca na 1 cal. W gwintach calowych skok podaje się właśnie jako TPI.
Jak zmierzyć skok gwintu bez grzebienia?
Możesz policzyć zwoje na odcinku, np. 10 mm, i obliczyć skok (dla metrycznych) albo przeliczyć na TPI (dla calowych), ale najlepsza i najszybsza metoda to grzebień do gwintów.
Gwint wygląda podobnie – co wysłać do weryfikacji?
Wyślij zdjęcie z boku i z przodu oraz pomiar suwmiarką: średnica + przybliżone TPI/skok. Wtedy dobór jest szybki i pewny.
